Frank Furedi

“Gelukstraining op school is pure tijdverspilling”
Het belangrijkste wat scholen moeten doen is niet vakken geven en kennis in kinderhoofden proberen te proppen, maar jonge mensen 'vaardigheden' voor het leven aanreiken. Klinkt deze opvatting u bekend in de oren? De Britse socioloog Frank Furedi vindt ze funest en gevaarlijk.

Wasted lijkt een voortzetting van uw boek Where Have All the Intellectuals Gone, waarin u het voortschrijdende filisterdom aan de universiteit kritiseerde. Wat was er voor nieuws te melden?

FRANK FUREDI: Als je het over de problemen van het intellectuele leven in het algemeen wilt hebben, dan kun je eigenlijk niet anders dan eerst eens naar de scholen en het onderwijs te kijken, ontdekte ik. Ik kreeg en krijg namelijk zelf steeds meer studenten te zien die bij mij sociologie komen studeren, maar nooit van de Reformatie gehoord blijken te hebben, maar een schimmige notie hebben van de Industriële Revolutie, enzovoort - op die manier kun je natuurlijk onmogelijk de moderniteit gaan bestuderen. De problemen waar ik het in dat vorige boek over had, vloeien direct voort uit de rest van het onderwijs, uit de onderbouw.

Wat gaat daar dan mis?

FUREDI: Kijk, ik ben er erg voor dat de school wordt gebruikt om jonge mensen te socialiseren, en ik vind het best als de school hen ook klaarstoomt voor de economie - zolang dat alles maar geschraagd wordt door de opvatting dat naar school gaan, leren, kennis, ook op zichzelf belangrijk en waardevol is. Maar precies dat humanistische aspect van het onderwijs lijkt verloren te zijn gegaan, in ieder geval in Groot-Brittannië en de VS. Praktische opleiding is in de plaats gekomen van zogeheten ‘academisch’ onderwijs - dat lijkt een vies woord te zijn geworden - en ‘vaardigheden’ zijn belangrijker geworden dan de intellectuele inhoud van lessen.

U trekt van leer tegen de ‘psychopedagogie’, zoals u het noemt, maar wat is er eigenlijk mis mee dat scholen ook aandacht schenken aan de niet-intellectuele facetten van onderwijs en aan het welbevinden van hun leerlingen?

FUREDI: Wat er gebeurd is, denk ik, is dat scholen steeds meer moeilijkheden zijn gaan ondervinden om gewoon taal, rekenen, wetenschap aan te leren, en dat ze daardoor steeds meer aandacht hebben gekregen voor het technische aspect, de motivatie, hoe je kinderen bij de les houdt. Aandacht voor welbevinden is in wezen een plaatsvervangende activiteit voor gewoon lesgeven. Het is bovendien tijdverspilling, want je kunt kinderen in een klassituatie niet echt leren om hun emoties te ontwikkelen en te verfijnen. Je kunt ze alleen een script aanleren, via gedragsbeheersingstechnieken, dan ben je dus bezig met sociale regulering. Dat vind ik heel treurig, want in wezen zeg je daarmee dat je niet in socialisering gelooft. Socialisering draait immers om het doorgeven van waarden in een samenleving. Dit daarentegen is social engineering, waarbij gepoogd wordt de vaak ook nog tamelijk slecht onderbouwde, antitraditionele waarden van een minderheid ingang te doen vinden - via de kinderen probeert men ook de ouders mee te krijgen.

Bovendien: hoezeer scholen ook ‘geluk’ proberen ‘aan te leren’, in werkelijkheid blijken de mensen er geen spat gelukkiger door te worden. Net zoals decennia van seksuele voorlichting er niet in zijn geslaagd de tienerzwangerschappen terug te dringen. Op deze manier is het volstrekte tijdverspilling, maar dat wil niemand toegeven. In de VS gaat er zeer veel aandacht naar het gevoel van eigenwaarde van leerlingen, maar wat je ziet is dat er juist steeds meer kinderen geestelijkegezondheidsproblemen hebben. Het enige wat het allemaal oplevert, is dat kinderen een specifieke, psychologisch-therapeutische taal krijgen aangereikt om over zichzelf te praten, veeleer dan de taal van moraal of filosofie of geschiedenis. Waarbij de facto het tegenovergestelde wordt bereikt van wat de bedoeling was, al die tot in de klas toe toegepaste therapeutische ontspannings- en zogeheten ‘mindfulness’-technieken ten spijt.

(HJA)

First published by Knack.be, 17 November 2009